جستجوی مطالب

لوگوی دوستان

پیوندها

طراح قالب

ستم اصطلاح در حق معانی 

ستم اصطلاحات در حق معانی

اصطلاحات واسمائی که امروزه برای اطلاق بر اشیاء در میان مردم رایج است در رساندن کامل حقایق معنی نارسا هستند.این مشکل تنها خاص یک زبان نیست بلکه در تمامی زبانها وآثار ادبی ودینی موجود است .این مساله سبب میشود که در دراز مدت .معانی دیگری در ارتباط با مقصود ومنظور اولیه آن پدید آید وشبهاتی را موجب میشود که نتیجه آن تشدید خصومت واختلاف نظر است لذا صاحبان ادعا برای بکرسی نشاندن سخن خود حجتها ودلایل بکار می گیرند وتنور مجادلات ودشمنی ها گرم میگردد.اما براستی اگر ما از این تعابیر شعله ور جدید واسماء متعارف عدول کنیم وبه سابقه لغات وکلماتی که در گذشته مردم بسادگی مقصود خود را به آن میرساندند – برگردیم وبه آنچه که مردان عهد اول وسلف پیشین بدان سخن میگفتند رجعت کنیم گره کار باز میشود ومشکل.آسان .در این صورت که اختلاف ودشمنی ها زنگ خواهد باخت . از جمله این اصطلاحات وکلماتی – که بین مردم شایع است – تصوف میباشد که در باره آن بحثها وسولات زیادی مطرح است . می پرسند: مدلول این کلمه ومأخذ آن چیست؟ آیا از صوف گرفته شده یا از صفا یا از صفو؟یا اینکه از لغت یونانی سوفیا به معنی حکمت ؟

این واژه ( تصوف) از چه زمانی پدید آمد؟ در کتاب وسنت اثری از آن نمیابیم ودر اقوال صحابه وتابعین ( رضی الله عنهم) نیز در این باره سخن روشنی نیامده ودر قرن اول هجری این اصطلاح .معرف ومستعمل نبود تصوف از نوآوریهایی است –که به رغم اختلاف زیاد بین موافقان ومخالفانش – بصورت مکتبی بزرگ در آمده که اعراض واغماض از آن دشوار است.

مقدمه  

 (بسم الله الرحمن الرحيم )

تصوف و عرفان اسلامی که پایه واساس آن همان تزکیه و تربیت روح و روان است که نص صریح قرآن کریم به آن اشاره دارد ودر احادیث گهر بار پیامبر(ص)در مورد تربیت وتزکیه روح و روان احادیث وفرمایشاتی بسیاری وارد شده که دال برسعی وتلاش برای پاکی انسان از رازایل اخلاقی و کوشیدن برای بدست آوردن فضائل اخلاقی است که این همان مقام احسان میباشد که در حدیث شریف از پیامبر( ص) روایت شده و علمای اسلام و ائمه بزرگ اهل سنت و جماعت(رحمهم الله و رضی الله عنهم ) نیز هرکدام بشیوه و بیان صریح در تأیید تصوف اسلامی که رسیدن به اخلاق نیکو تحلی بمکارم اخلاق و تخلی از رزائل اخلاق است فرمایشات و نظراتی فرموده اند که بیاری خداوند تبارک وتعالی به آن اشاره میکنیم واین رساله خود تأییدی است بر تصوف و عرفان اسلامی که سرچشمه گرفته است از عمل بقرآن وسنت وروش پیامبر(ص) ورفتار وشیوه سلف صالح است و ردی است برمنکران و مذهب معاندین که تصوف و ریشه آن را بصورت متعصبانه و بی علم وفهم صحیح دینی رد میکنند وبا تبلیغات گسترده در رسانه های جمعی کانالهای ماهواره ای و  وانواع  سایتهای  . دینی. مذهبی. شخصی و انواع سی دی های مذهبی و غیر مذهبی چه در داخل و چه در خارج در رد و بد جلوه دادن تصوف و عرفان اسلامی از هیچ سعی و کوششی دریغ نکرده اند وبا بی انصافی وگستاخانه بر حریم ملکوتی عرفان وعارفان. همان مجاهدان شب زنده دار. سالکان طریق حق. عالمان عامل. سلاطین اقلیم عشق.حاملان شریعت مقدس اسلام .وارثان حقیقی علم وعرفان وشریعت پیامبر . حمله ور شده اند وبا ایجاد تفرقه وچند دستگی در میان اهل سنت وجماعت ورد وانکار بدون دلیل وبرهان وتوهین وافتراء به این بزرگان از هیچ شیوه ای دریغ نکرده اند. در اینجا نظر وآراء ائمه وعلمای اهل سنت وجماعت ( رحمهم الله ورضی الله عنهم ) بیان شده که بزرگترین دلیل بر صحت عقیده وسیر وسلوک این بزرگان( صوفیه )  بوده وتنها دلیل محکم بودن این نظرات مستند بودن وعلمی بودن آن است که به آن قوت و استحکام بخشیده . لذا از تمامی دوستان وعزیزان وبرادران اهل تصوف وعرفان واقعی که راه وسلوک آنها عمل بکلام خداوند وسنت رسولش ( علیه الصلاه والسلام ) است.خاضعانه خواستاریم که با نظرات وارشادات خاص خود ما را در تدوین وارائه مطالب علمی تر و نافعتر  یاری فرمایند .

العبد الفقیر الی الله الغنی : عبد السلام محمدی   

نظر ائمه وعلمای اهل سنت وجماعت در مورد تصوف وصوفیه  

(نظر و آراء علماء وائمه اهل سنت وجماعت ( رحمهم الله ورضی الله عنهم) در مورد تصوف وصوفیه:)

1-  امام شافعی ( رحمه الله تعالی)

امام شافعی ( رحمه الله ) فرمود: با صوفیه مصاحبت و دوستی کردم واز آنها سه کلمه استفاده کردم.

1- اینکه گفتند وقت شمشیر تیز و برانی است که اگر وقت را نبری وقت تو را میبرد به این معنا که اگر از وقت وعمرت استفاده درست نکنی وقت از دستت خارج شده و زندگیت بی معنی وبدون استفاده خواهد بود.

2- واینکه گفتند: نفست را اگر در راه عبادت وبندگی حق مشغول نکنی نفست تو را به گناه وبی امری خدا مشغول میکند.

3- واینکه گفتند:عدم ونیستی خود عصمت وپاکی است به این معنا که عدم قدرت بر انجام دادن گناه خود عصمت و دوری است از گناه وعصیان. ( 1)

و همچنین فرمودند: در دنیا سه چیز را دوست دارم : ترک تکلف وتعارف متعارف بین مردم.معاشرت ودوستی با مردم با نرمی و عطوفت. و اقتداء و تأسی به راه و روش اهل تصوف. (2)

1- کتاب (  تأیید الحقیقه العلیه) للامام جلال الدین سیوطی ص – 15

2- کتاب (  کشف الخفاء و مزیل الالباس ) امام عجلونی ج – 1 ص- 341

2- امام ابو حنیفه ( رحمه الله تعالی)

عالم وفقیه حنفی حصفکی صاحب کتاب ( الدر) گفت که ابو علی دقاق ( رحمه  الله) فرمود که من تصوف وطریقت را از ابی القاسم نصر آبادی فرا گرفتم و ابو القاسم هم از معروف کرخی و او هم از داود الطائی و او هم علم وطریقت را از امام ابوحنیفه فرا گرفته وتمامی این علماء وائمه بر فضل و عظمت علم وتقوای امام اعظم ابوحنیفه اقرار کرده اند .( 1)

1-  کتاب ( در المختار )  ج 1 ص 43 همراه با حاشیه ابن عابدین.

3-  امام مالک ( رحمه الله تعالی)

امام مالک فرمودند: هرکس فقه وعلوم را فرا گیرد اما در مسیر تزکیه و تصوف نباشد عاقبت کارش فسق و فجور است. و هرکس را تصوف وتزکیه را پیش گیرد اما از فقه وعلم شرعی بدور باشد عاقبت کارش بی دینی و اباحه گری است . و هر کس این دو امر ( علم و تصوف) را در خود جمع کند بحقیقت میرسد و اهل نجات است. ( 1 )

( 1 ) حاشیه علامه عدوی بر شرح امام زرقانی فقه مالکی ج 3 ص 95 و شرح عین العلم وزین الحلم امام ملا علی قاری ج 1 ص 33  

4- امام احمد ابن حنبل( رحمه الله تعالی)

امام احمد ابن حنبل ( رحمه الله) قبل از مصاحبت و دوستی با اهل تصوف به فرزند خود عبد الله ( رحمه الله ) چنین فرمود: ای  پسر بر تو لازم است خواندن حدیث و دوری از مجالست و همصحبتی با این قوم وطائفه که خود را صوفیه مینامند زیرا اینان نسبت به احکام دین خود جاهل ونادان هستند .اما هنگامیکه با عارف خداشناس شیخ ابی حمزه بغدادی ( رحمه الله ) دوستی ومصاحبت پیدا کرد واز اساس وعقیده صحیح اهل تصوف آگاه شد به فرزندش عبد الله ( رحمه الله ) فرمود: ای فرزند با این قوم دوستی ومصاحبت داشته باش زیرا اینها با کثرت علم ومراقبت احوال و خشیت از خداوند و زهد وتقوا و بزرگی همت از ما سبقت گرفته اند .( 1 )

امام احمد ( رحمه الله ) هرگاه در مسئله ای متردد ومتوقف میشد با وجود آن بزرگی وعظمت علمی روبه ابی حمزه بغدادی میکرد ومیفرمود رأی ونظر تو در این مسئله چیست ای صوفی و هنگامیکه ابی حمزه بغدادی نظرش را بیان میکرد امام احمد قبول میکردند و به ایشان اعتماد داشتند.

علامه بزرگ شیخ محمد سفارینی حنبلی  ( رحمه الله )  از ابراهیم ابن عبد الله علانی نقل میکند که امام احمد ( رحمه الله ) در مورد صوفیه فرمودند: هیچ قوم وطائفه ای را سراغ ندارم که شریفتر و افضلتر باشد از این قوم ( صوفیه) عرض  کردند که ای امام این قوم گاهگاهی فریاد میکشند و به حالت سماع واهتزاز و وجد می افتند نظر شما چیست ؟ فرمودند: اینها را بگذارید که با خدای خویش ساعتی شاد وخوشحال باشند. ( 2 )

1- کتاب (  تنویر القلوب )  ص 405 شیخ محمد امین کردی.

2-  کتاب ( غذاء الالباب )  شرح منظومه ج 1 ص 120

بقیه مطالب ونظرات علما وائمه اهل سنت در ادامه مطلب 

یکی از نظرات حضرت شیخ بمناسبت ایجاد این وب سایت  

هدیه به حضرت استاد :( حفظه الله ) 

در باره استاد عالیقدر 

 .

عقیده اهل سنت وجماعت در کلام امام محمد غزالی ( رحمه الله )  

(بسم الله الرحمن الرحیم)

ان الحمد لله نحمده ونشکره ونستعینه ونعوذ بالله من شرور انفسنا وسیئات اعمالنا من یهدیه الله فلا مضل له ومن یضلل فلا هادی له ، والصلاه والسلام علی سیدنا وسندنا محمد وعلی آله واصحابه اجمعین .

علت نوشتن این عقیده که همان عقیده صحیح اهل تصوف بوده که در کتابهای عرفانی از قبیل رساله قشیریه تألیف ابوالقاسم قشیری و قوت القلوب ابو طالب مکی و الغنیه امام عبدالقادر جیلانی احیاء علوم الدین امام غزالی و انوار القدسیه فی بیان قوائد الصوفیه  امام عبد الوهاب شعرانی وبسیاری از کتابهای مرجع  اهل تصوف بوده بصراحت دیده میشود که اهل عرفان وتصوف با تبعیت از سلف صالح خود در مسائل کلامی وعقائدی اهل تثبیت و تفویض بوده اند وازمنهج اهل سنت وجماعت خارج نشده اند بلکه خود داعیان حقیقی دعوت به کتاب وسنت رسول الله (ٌص) وسیره سلف صالح بوده اند وبا مشاهده این عقیده معلوم میشود که تهمت آن دسته از کسانیکه اهل تصوف را به تشبیه وتاویل محکوم کرده اند جز تعصب خشک مذهبی وکلامی هیچ ادله ای برای ادعای خویش نداشته اند همچنانکه نسبت به مسئله حلول واتحاد نیز تهمتهایی بر این قوم صالح و عارف روا داشته اند که در فصول بعدی به اذن خداوند در این مسائل نیز صحبت خواهیم کرد .

والسلام علی عباد الله الصالحین

الفقیر الی الله الغنی عبد السلام محمدی

عقيدة اهل السنه من کلام الامام الغزالی ( رحمه الله تعالی)

(( فی کلمتی الشهاده التی هی احد مبانی الاسلام ))

 عقيدتهم فی ذاته تعالی وتقدس أنه واحد له شريک له ،قديم لا اول له ، مستمِّر الوجود لا آخر له ، ابدیّ لا نهايه له ، دائم لا انصراف له .

لم یزل ولا یزال موصوفا بنعوت الجلال ، لا یقضی علیه بالانقضاء والانفصال بتصرم آلاباد وانقراض آلاجال ، بل هو الاول وآلاخر ،والظاهر والباطن ، و هو بکل شیء علیم .

وأنه لیس بجسم مصور ، و لا یماثل موجودا ، ولا یماثله موجود ، ولا تحیط به الجهات ، ولا تکتنفه الأرضون ولا السماوات .

و انه مستوٍ علی العرش علی الوجه الذی قاله وبالمعنی الذی اراده ، و هو فوق العرش والسماء ،وفوق کل شیء الی تخوم الثری ، فوقیه لا تزیده قربا الی العرش والسماء کما لا تزیده بعدا عن الارض والثری ، بل هو رفیع الدرجات عن العرش والسماء کما انه رفیع الدرجات عن الارض والثری ، و هو مع ذلک قریب من کل موجود ، و هو اقرب الی العبد من حبل الورید ، اذ لا یماثل قربُه قربَ الاجسام .

و انه لا یحل فی شیء و لا یحل فیه شیء ، تعالی ان یحویه المکان کما تقدس عن ان یحده الزمان ، بل کان قبل ان خلق الزمان والمکان ، و هو الآن علی ما علیه کان .

و انه فی ذاته معلوم الوجود بالعقول ، مرئیُّ الذات بالأبصار فی دار القرار نعمة منه و لطفا بالأبرار ، واتماما منه للنعیم بالنظر الی وجهه الکریم .

و أنه تعالی حیّ قادر جبّار قاهر لا یعتریه قصور ولا عجز ، ولا تأخذه سنه ولا نوم ، ولا یعارضه فناء ولا موت .

وأنه المنفرد بالخلق والاختراع ، المتوحّدبالإیجاد والإبداع .

وأنه عالم بجمیع المعلومات محیط بما یجری من تخوم الأرضینَ الی أعلی السَماوات .

 لا یعزب عن علمه مثقال ذرّه فی الأرض ولا فی السّماء ، بل یعلم دبیب النمله السوداء ،علی الصخره الصّماء فی اللیله الظلماء ، ویدرک حرکه الذر فی جوّ الهواء ، ویعلم السر وأخفی ، ویطّلع علی هواجس الضمائر ، وحرکات الخواطر ، وخفیات السرائر ، بعلم قدیم أزلی لم یزل موصوفا به فی أزل الآزال.

و أنه تعالی مدیر للکائنات ، مدبر للحادثات ، فلا یجری فی الملک والملکوت أمر الا بقضائه وقدره وحکمته ومشیئته .

فما شاء کان ولم یشأ لم یکن ، لا رادّ لأمره ولا معّقبَ لحکمه .

وأنه تعالی سمیع بصیر، لا یعزب عن سمعه مسموع و إن خفی ، ولا یغیب عن رؤیته مرئیّ وإن دقّ ، ولا یحجُبُ سمعَهُ بعدُ ، و لا یدفع رؤیَتَهُ ظلام . لا یشبه سمعُهُ و بصرُه سمعَ وبصرَ الخلق .

و أنه تعالی متکلّم آمّر ناهٍ ، واعدٌ متوعّد ، و أن القرآن والتوراه والإنجیل  والزبورَ کُتُبُهُ المنزلهُ علی رسوله ( علیهم السلام ) ،

 وأنه تعالی کلم موسی ( علیه السلام ) بکلامه الذی هو صفه ذاته لا خلق من خلقه.

و أن القرآن کلام الله لیس بمخلوق فیبید ، ولا صفه لمخلوق فینفد.

و أنه سبحانه وتعالی لا موجود سواه الا وهو حادث بفعله ، وفائض من عدله علی أحسن الوجوه وأکملها وأتمها و أعدلها .

و أنه حکیم فی أفعاله عادل فی أقضیته ، فکل ما سواه من إنس وجن وملک وسماء و أرض وحیوان ونبات وجماد و مدرَک و محسوس حادثٌ، إخترعه بقدرته بعد العدم إختراعا وإنشأه بعد ان لم یکن شیئاً، إذا کان فی الأزل موجودا وحده و لم یکن معه غیرُه، فأحدث الخلق بعد ذلک إظهارا لقدرته وتحقیقا لما سبق من ارادته وَلِما حق فی الأزل من کلمته ، لا لإفتقاره إلیه وحاجته.

و أنه متفضل بالخلق والإختراع والتکلیف لا عن وجوب ، و متطوّل بالإنعام و الإصلاح لا عن لزوم ، فله الفضل والإحسان والنعمه والإمتنان .

و أنه عزوجل یثیب عباده المؤمنین علی الطاعات بحکم الکرم و الوعد لا بحکم اللزوم له ، إذ لا یجب علیه لأحد فعل ، ولا یتصوّر منه ظلم ، ولا یجب لأحد علیه حق .

وأن حقه فی الطاعات واجب علی الخلق بإیجابه علی ألسنه أنبیائه ( علیهم السلام ) لا بمجرد العقل ، ولکنه بعث الرّسل و أظهر صدقهم بالمعجزات الظاهره فبلّغوا أمره ونهیه و وعده وعیده فوجب علی الخلق تصدیقُهُم فیما جاؤو به .

و أنه بعث النبیّ الامیّ القرشیّ محمدا ( صلی الله علیه وسلم ) برسالته الی العرب والعجم والجن والإنس .

و أنه ختم الرساله والنبوه ببعثته فجعله آخر المرسلین بشیراً و نذیراً و داعیاً الی الله بإذنه و سراجاً منیراً ، و أنزل علیه الکتاب الحکیم و شرح به دینه القویم ، و هدی به الصراط المستقیم ، و ألزم الخلق تصدیقه فی جمیع ما أخبر به .

و أن الساعه آتیه لا ریب فیها ، وان الله یبعث من یموت کما بدأهم یعودون .

و أنه تعالی قد خلق الجنه فأعدها دار خلود لأولیائه و أکرمهم فیها بالنظر الی وجهه الکریم .

و خلق النار فأعدها دار خلود لمن کفر به وألحد فی آیاته و کتبه ورسله و جعلهم محجوبین عن رؤیته.

( الی هنا من کلام الغزالی وما بعده من کتاب الامامه للإمام الأشعری( رحمه الله تعالی )

وندین بأن لا نکفر أحداَ من إهل القبله بذنب یرتکبه کالزنا والسرقه وشرب الخمور.

وندین بأن لا ننزل أحدا من أهل التوحید و المتمسکین بالإیمان جنه ولا ناراَ الا من شهد له رسول الله (صلی الله علیه وسلم ) بالجنه .

و نرجوا الجنه للمذنبین و نخاف علیهم ان یکونوا بالنار معذبین .

و نقول أن الله عزوجل یخرج قوما من النار بعد ان امتحشوا بشفاعه رسول الله ( صلی لله علیه وسلم ) تصدیقا لما جاءت به الروایات عن رسول الله ( صلی الله علیه وسلم ) .

و نؤمن بعذاب القبر .

و أن الله عزوجل یوقف العباد فی الموقف ویحاسب المؤمنین .

و ندین بحب السلف الذین اختارهم الله عزوجل لصحبته نبیه ( صلی الله علیه وسلم ) ونثنی علیهم بما أثنی الله علیهم و نتولاهم أجمعین .

و نقول إن الإمام الفاضل بعد رسول الله( صلی الله علیه وسلم ) أبوبکر الصدیق رضوان الله علیه وإن الله اعز به الدین ، وأظهره علی المرتدین ، وقدمه المسلمون بالإمامه کما قدمه رسول الله ( صلی الله علیه وسلم ) للصلاه وسموه بأجمعهم خلیفه رسول الله ( صلی الله علیه وسلم ).

 ثم عمر ابن الخطاب  ( رضی الله عنه ) .

ثم عثمان ابن عفان ( رضی الله عنه )  و إن الذین قاتلوه قاتلوه ظلماَ وعدواناَ.

ثم علی ابن ابی طالب ( رضی الله عنه ) فهؤلاء الأئمه بعد رسول الله (صلی الله علیه وسلم ) وخلافتهم خلافه النبوه .

ونتولی سائر اصحاب رسول الله ( صلی الله علیه وسلم ) ونکف عما شجر بینهم .

ونعوّل فیما اختلفنا فیه علی کتاب ربنا و سنه نبینا وإجماع المسلمین وما کان فی معناه .

و لا نبتدع فی دین الله ما لم یأذن لنا ، و لا نقول علی الله ما لا نعلم .

و نری الصدقه عن موتی المسلمین و الدعاء لهم ونؤمن بأن الله ینفعهم بذلک .

و نقول إن الصالحین یجوز أن یخصهم الله بآیات یظهرها علیهم .

( موعظه المؤمنین من احیاء علوم الدین : تألیف جمال الدین القاسمی 48-49-50 )

کلام امام شافعی( رحمه الله ) 

فقیـــها وصـــوفیا فکن لیس واحدا   

                                            فانـــــی وحق الله ایــــاک انصــــــح

فذلک قاس .لم یذق قلبـــــه تقی 

                                           وهذا جهول .کیـــف ذوالجهل یصلـــح

فقیـــــه عالم باش وهم صــــــوفی عابد بخدا که قصد مـن نصیحــــــت است و بس

عالم بی عمل به فسق و گناه نزدیک است و صوفی بی علم به جهل ونادانی مایل

تصوف :واشتقاق کلمه صوفی

در ادامه مطلب

تصوف : واهداف آن 

                                                                              (بسم الله الرحمن الرحیم)

تصوف وعرفان اسلامی علمی است جلیل ومقدس که انسان را بسوی محبت خداوند تبارک وتعالی سوق میدهد وسعادت دنیا وآخرت انسان را تضمین میکند ودوایی است برای طبابت امراض نفس ومنهج وراهی است برای تزکیه نفس وصفای روح وروان وآینه زندگی معنوی اسلام است که پایه آن کسب فضائل اعمال ودفع رزایل وخلقیات مذموم است وهدف آن تزکیه روح ونفس است واقتدا است به شخصیت منور پیامبر(ص) واصحاب ویاران کرامش(رضی الله عنهم). واز مهمترین مقاصد وهدفهای تصوف وعرفان اسلامی میتوان به پنج امور اساسی اشاره کرد که به اذن واجازه خداوند آن را بیان میکنیم:

برای دیدن بقیه مطالب بر روی ادامه مطلب کلیک کنید

تصوف ومنشا آن 

                                         (بسم الله الرحمن الرحیم)

از مسائل بسیار مهمی که امروزه افکار مسلمین و غیره را در محافل علمی فرهنگی واجتماعی در این عصر به خود مشغول کرده مسئله تصوف ومنشا آن است واین به آن علت است که بسیاری از مسلمانان که در مسئله زهد وتقوا به درجه کمال میرسند این صفا وانشراح صدر را در کلام وعلم کلام وجدل به دست نمی آورند ونفس وروح آنها با مباحث سخت کلامی سازگار نیست ناچار برای نزدیک شدن به خداوند تبارک وتعالی از طریق امتثال اوامر واجتناب نواهی وسیر وس